Tez savunmasından sonra düzeltme kararı: yüksek lisansta 3 ay, doktorada 6 ay (2026)

Tez savunmasının sonunda jüri kapalı oturumda salt çoğunlukla üç karardan birini verir: kabul, ret veya düzeltme. Düzeltme kararı, yüksek lisansta sınav tarihinden itibaren üç ay, doktorada en geç altı ay süre açar; düzeltilen tez aynı jüri önünde yeniden savunulur ve ikinci sınavın sonunda yalnızca kabul veya ret kararı verilir. Üçüncü bir savunma yoktur.

Aşağıdaki sayıların tamamı, İstanbul Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’nin madde numaralarıyla birlikte verilmiştir. YÖK’ün çerçeve yönetmeliği aynı üçlü karar yapısını ve aynı üst süreleri koyar; üniversiteler kendi yönetmeliklerini bu çerçeveye göre çıkarır. Her sayıyı kendi enstitünüzün yönetmeliğinden doğrulayın — jüri bileşimi ve iç süreler kurumdan kuruma değişebilir.

Üç karar ve her birinin sonucu

Kaynak: İstanbul Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği, tam metin. Erişim: Ağustos 2026.

Kararın kendisi kadar önemli olan bir ayrıntı var: karar jüri tarafından öğrenciye sözlü olarak bildirilir ve sınavı izleyen üç iş günü içinde enstitüye gönderilir. Yani düzeltme maddelerinin resmî hâli, savunma odasında duyduğunuz cümleler değil, tutanağa geçen metindir. Tutanağın kopyasını enstitüden istemek, düzeltme sürecinin ilk adımıdır.

Yüksek lisans ile doktora arasındaki sayısal farklar

Kaynak: aynı yönetmelik, Madde 23, 32, 33, 36, 49 ve 50. Erişim: Ağustos 2026.

Tablodaki en çok gözden kaçan satır sondan üçüncüsü. Düzeltme süresi azami öğrenim süresini aşamaz — yönetmelik bunu “azami süreyi aşmamak üzere” ifadesiyle açıkça yazar. Azami süreniz düzeltme süresinin bitiminden önce doluyorsa, gerçek süreniz yönetmelikte yazan üç ya da altı aydan kısadır. Bu, savunmayı azami sürenin son yarıyılında yapan öğrencilerin en sık düştüğü tuzaktır ve savunma tarihini belirlerken hesaba katılması gerekir.

Düzeltme kararı bir başarısızlık değildir

Düzeltme, ret ile kabul arasına konmuş üçüncü bir karardır ve tezin savunulabilir bulunduğu anlamına gelir. Ret kararı doğrudan ilişik kesilmesiyle sonuçlanır; düzeltme kararı ikinci bir savunma hakkı açar. İkisi arasındaki fark, sürecin devam edip etmemesidir.

Bu ayrımın pratik sonucu şudur: düzeltme kararı aldıysanız jüri tezinizi bitirmeye değer bulmuştur ve düzeltme maddeleri bir ceza listesi değil, kabul için gerekli koşulların listesidir. Maddeleri bu gözle okumak, üç aylık süreyi savunma yapmakla değil yazmakla geçirmenizi sağlar.

Düzeltme maddeleri kaç türdür?

Tutanağa geçen maddeler üç ayrı iş türüne dağılır ve bunları ayırmak takviminizi belirler.

1. Biçimsel maddeler. Tablo numaralandırması, kaynakça biçimi, başlık düzeni, sayı yazımı. Saatlerle ölçülür ve genellikle listenin yarısını oluşturur. Kaynakça biçimi için APA 7 kaynakça rehberimize bakabilirsiniz.
2. Metin maddeleri. “Tartışma bölümü bulguların ötesine geçiyor”, “sınırlılıklar yetersiz”, “bölüm geçişleri yok”. Günlerle ölçülür ve iddia gücü ile bölüm yapısını ilgilendirir. Bölüm açılış ve kapanış cümleleri için geçiş cümleleri rehberimize bakın.
3. Analiz maddeleri. “Varsayım kontrolü raporlanmamış”, “etki büyüklüğü verilmemiş”, “ek bir analiz gerekiyor”. Haftalarla ölçülür ve süreyi asıl tüketen bunlardır.

Listeyi aldığınız gün yapılacak ilk iş, maddeleri bu üç kovaya ayırmak ve üçüncü kovadan başlamaktır. Biçimsel maddeleri önce yapmak psikolojik olarak rahatlatır ama analiz maddesi metnin yarısını değiştirebilir ve o zaman biçimsel düzeltmeler ikinci kez yapılır.

Düzeltme karşılama tablosu nasıl yazılır?

Yönetmelik böyle bir belgeyi zorunlu tutmaz, ancak ikinci savunmanın süresini belirgin biçimde kısaltan tek belge budur. Jüri, neyin nerede değiştiğini aramak zorunda kalmaz.

Tablonun üç kuralı var. Birincisi: jüri maddesini kendi cümlelerinizle özetlemeyin, tutanaktan aynen alın. Özetlediğinizde maddeyi daralttığınız izlenimi doğar. İkincisi: değişikliği sonucuyla yazın, niyetle değil — “gözden geçirildi” bir değişiklik değildir. Üçüncüsü: sayfa numarası verin; numarasız bir satır, jüriyi metni baştan taramaya zorlar.

Katılmadığınız bir maddeye nasıl karşılık verilir?

Jürinin her isteği uygulanabilir olmayabilir: istenen ek analiz veriyle mümkün olmayabilir, iki üyenin istekleri birbiriyle çelişebilir ya da istek tezin kapsamını genişletiyor olabilir. Bu durumda sessizce atlamak en kötü seçenektir; yanıtsız bırakılan madde ikinci savunmanın ilk sorusudur.

Kabul edilebilir bir karşılık üç parçadan oluşur:

1. Anlama kaydı. İsteği doğru anladığınızı gösteren tek cümle: “Sayın üyenin önerisi, boylamsal bir karşılaştırma eklenmesidir.”
2. Gerekçe. Neden uygulanamadığı, olguyla: “Veri tek zaman noktasında toplandığı için ikinci ölçüm bulunmamaktadır.”
3. Karşılık gelen değişiklik. Yerine ne yapıldığı: “Bu sınırlılık, sınırlılıklar bölümüne eklenmiş ve gelecek çalışma önerisi olarak yazılmıştır (s. 89).”

Bu üçlü, bir itiraz değil bir hesap verme biçimidir ve jüriler bunu genellikle kabul eder. Dilin tonu da önemlidir: karşılık gerekçelendirir, savunmaya geçmez. Cümlelerin iddia gücünü ayarlamanın kuralları iddia gücü karşılaştırmamızda anlatılıyor.

İki üyenin isteği çelişirse

Nadir değildir: bir üye tartışma bölümünün kısaltılmasını, bir diğeri alanyazınla daha ayrıntılı karşılaştırma yapılmasını isteyebilir. Bu durumda izlenecek yol, iki isteği de kısmen karşılayan bir orta yol uydurmak değildir; o çözüm genellikle ikisini birden karşılamaz.

Doğru yol üç adımlıdır: çelişkiyi danışmanınıza yazılı olarak bildirin, danışmanın yönlendirmesiyle bir tercih yapın ve karşılama tablosunda tercihi gerekçesiyle birlikte açıkça yazın. Danışman, jürinin diğer üyeleriyle sizin aranızdaki resmî muhataptır; çelişkiyi doğrudan üyelere sormak süreç açısından uygun değildir.

İkinci savunmada ne değişir?

İkinci savunma, birincisinin tekrarı değildir. Jüri tezi zaten okumuştur; bu kez yalnızca maddelerin karşılanıp karşılanmadığına bakar. Sunumunuzu buna göre kurmak gerekir:

• Çalışmanın tamamını yeniden anlatmayın; iki üç dakikada özetleyip geçin.
• Sunumun gövdesini madde madde kurun: hangi madde, ne yapıldı, nerede.
• Analiz maddelerinde yeni tabloyu ekranda gösterin.
• Katılmadığınız maddeyi atlamayın; üçlü karşılığı sözlü olarak da verin.
• Benzerlik raporunu yenileyin; metnin yarısı değiştiyse eski rapor süreci temsil etmez.

Sunum ve soru-cevap düzeninin genel kuralları ile bölüm bazında beklenen sorular savunma soru bankamızda.

Ret kararı ne getiriyor?

Yüksek lisansta tezi başarısız bulunarak reddedilen öğrencinin yükseköğretim kurumu ile ilişiği kesilir. Yönetmelik burada tek bir çıkış yolu tanımlar: öğrencinin talepte bulunması ve aynı adlı ya da yönetim kurulunca uygun görülecek benzer bir tezsiz yüksek lisans programının enstitü bünyesinde bulunması hâlinde, ders kredi yükü ve proje yazımı gibi gerekleri yerine getirmiş olmak kaydıyla tezsiz yüksek lisans diploması verilir.

Doktorada da benzer bir yol vardır: lisans derecesiyle doktora programına başlamış ve tezinde başarılı olamayan öğrencilere, talepleri hâlinde ve tezsiz yüksek lisans şartlarını sağlamışlarsa tezsiz yüksek lisans diploması verilebilir. Her iki durumda da talep şarttır; kendiliğinden işleyen bir süreç değildir.

Savunmadan sonraki takvimin geri kalanı

Son satır ayrı bir dikkat ister: YÖK’e gönderim süresi savunmadan değil teslimden başlar ve düzeltme sürecinden bağımsız işler. Yükleme adımlarının tamamı, gizlilik ve erteleme seçenekleri dahil, YÖK Tez Merkezi yükleme rehberimizde.

Mezuniyet tarihiniz de burada belirlenir: yönetmeliğe göre mezuniyet tarihi, tezin kabul edildiği tez sınavı tarihidir. Düzeltme aldıysanız bu tarih ikinci sınavın tarihidir, ilk savunmanın değil. Burs, askerlik erteleme ve iş başvurusu takvimleri bu tarihe bağlıdır.

Üç ayı nasıl bölmeli?

1. Gün 1–3. Tutanağı enstitüden alın, maddeleri üç kovaya ayırın, karşılama tablosunun iskeletini kurun.
2. Hafta 1–4. Analiz maddeleri. Yeni analiz gerekiyorsa burada yapılır; danışmanla bu aşamada görüşülür.
3. Hafta 5–8. Metin maddeleri. Tartışma, sınırlılıklar, sonuç ve bölüm geçişleri bu aralıkta yeniden yazılır.
4. Hafta 9–10. Biçimsel maddeler ve benzerlik raporunun yenilenmesi.
5. Hafta 11. Karşılama tablosunun tamamlanması ve danışman onayı.
6. Hafta 12. Tezin jüriye ulaştırılması ve ikinci savunma tarihi. Jüri, tezin kendilerine teslim edildiği tarihten itibaren 10–30 gün içinde toplanır; bu pencereyi son haftaya bırakmayın.

Takvimin en sık kırıldığı yer sonuncu adımdır: jürinin toplanma penceresi düzeltme süresinin içinde kalmak zorundadır, dolayısıyla tezi son güne bırakmak matematiksel olarak mümkün değildir. Danışman revizyonlarını ve teslim tarihini birlikte planlamanın yolu tez takvimi rehberimizde.

Düzeltmeleri yazarken

Düzeltme dönemi, tezin tamamını yeniden yazma dönemi değildir; jürinin işaret ettiği yerleri, işaret ettiği ölçüde değiştirme dönemidir. Kapsamı kendiliğinden genişletmek, ikinci savunmada yeni maddeler doğurur.

Bölümlerinizi maddeler karşısında sırayla gözden geçirmek istiyorsanız tezinizi Tesify ile yeniden düzenleyebilirsiniz: hangi bölümün hangi maddeye karşılık geldiğini görür, değişiklikleri yerinde yapar ve her öneriyi tek tek kabul ya da reddedersiniz. Karşılama tablosunun ve tezin sorumluluğu sizindir.

Sık sorulan sorular

Tez savunmasında jüri hangi kararları verebilir?

Jüri kapalı oturumda salt çoğunlukla üç karardan birini verir: kabul, ret veya düzeltme. İstanbul Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği bu üçlüyü hem yüksek lisans hem doktora için aynı biçimde tanımlar. Karar öğrenciye sözlü bildirilir ve sınavı izleyen üç iş günü içinde enstitüye gönderilir.

Düzeltme kararı kaç ay süre verir?

Yüksek lisansta sınav tarihinden itibaren üç ay, doktorada en geç altı aydır. Her iki durumda da azami öğrenim süresi aşılamaz; azami süreniz daha önce doluyorsa gerçek süreniz yönetmelikteki süreden kısadır.

İkinci savunma aynı jüri önünde mi yapılır?

Evet. Düzeltme kararı verilen öğrenci düzeltmeleri yapar ve tezini aynı jüri önünde yeniden savunur. Jüri ikinci sınav sonunda aynı usulle kabul veya ret kararı verir; üçüncü bir savunma yoktur.

Düzeltme kararı başarısızlık mıdır?

Hayır. Düzeltme, ret ile kabul arasında ayrı bir karardır ve tezin savunulabilir bulunduğu anlamına gelir. Ret kararı doğrudan ilişik kesilmesiyle sonuçlanırken düzeltme kararı ikinci bir savunma hakkı açar.

Tezi reddedilen öğrenci ne yapabilir?

Yüksek lisansta tezi reddedilen öğrencinin yükseköğretim kurumu ile ilişiği kesilir. Ancak talepte bulunması ve uygun bir tezsiz yüksek lisans programının enstitüde bulunması hâlinde, kredi yükü ve proje gibi gerekleri yerine getirmişse tezsiz yüksek lisans diploması verilebilir.

Düzeltme karşılama tablosu nedir?

Jürinin her maddesini, o maddeye karşılık yapılan değişikliği ve değişikliğin tezdeki sayfa numarasını yan yana gösteren bir tablodur. Yönetmelikte zorunlu tutulmaz ama ikinci savunmayı belirgin biçimde kısaltır, çünkü jüri neyin nerede değiştiğini aramak zorunda kalmaz.

Jürinin bir isteğine katılmıyorsam ne yazmalıyım?

Sessizce atlamayın; gerekçeyle karşılık verin. Kabul edilebilir bir karşılık üç parçadan oluşur: isteğin doğru anlaşıldığını gösteren bir cümle, uygulanmama gerekçesi ve bunun yerine yapılan değişiklik. Yanıtsız bırakılan bir madde ikinci savunmanın ilk sorusu olur.

İki jüri üyesinin isteği çelişirse ne yapılır?

Ortada bir çözüm uydurmayın; çelişkiyi danışmanınıza yazılı olarak bildirin, onun yönlendirmesiyle bir tercih yapın ve tercihi karşılama tablosunda gerekçesiyle yazın. Danışman, jüri ile öğrenci arasındaki resmî muhataptır.

Tez savunma sınavı ne kadar sürer?

İstanbul Üniversitesi yönetmeliğine göre yüksek lisans tez sınavı 45 dakikadan az, 90 dakikadan fazla olamaz; doktora tez savunması ise 1,5 saatten az, 3 saatten fazla olamaz. Her iki sınav da öğretim elemanlarına ve lisansüstü öğrencilere açıktır.

Jüri ne zaman toplanmak zorundadır?

Jüri üyeleri, tezin kendilerine teslim edildiği tarihten itibaren on günden az, otuz günden çok olmamak üzere toplanarak öğrenciyi sınava alır. Öğrenci ise jüri bilgisinin tebliğinden sonra üç iş günü içinde tezini üyelere ulaştırır.

Mezuniyet tarihim düzeltme sonrası mı belirlenir?

Mezuniyet tarihi, tezin kabul edildiği tez sınavı tarihidir. Düzeltme kararı alındıysa bu tarih ikinci sınavın tarihi olur; ilk savunma tarihi değil. Bu ayrım burs, askerlik erteleme ve iş başvurusu takvimlerini doğrudan etkiler.

Tez YÖK Ulusal Tez Merkezi’ne ne zaman yüklenir?

Tezin bir kopyası, tezin teslim tarihinden itibaren üç ay içinde elektronik ortamda YÖK’e gönderilir. Bu süre savunmadan değil teslimden başlar ve düzeltme sürecinden ayrı işler.

Düzeltme süresi uzatılabilir mi?

Yönetmelik düzeltme süresi için bir uzatma yolu tanımlamaz; üst sınır zaten azami öğrenim süresidir. Sağlık gibi mazeretlerde izlenecek yol enstitünüzün kendi yönergesine bağlıdır ve talebin yazılı olarak enstitü yönetim kuruluna sunulması gerekir.