Kanun, yönetmelik ve Yargıtay kararına tezde nasıl atıf yapılır? (2026)

Bu yazının en önemli cümlesi baştadır: APA 7’nin hukuk kaynakları için Türkiye’ye uyan hazır bir şablonu yoktur. APA, hukuk materyalleri konusunda kendi kurallarını koymaz; Amerikan hukuk atıf kılavuzu olan The Bluebook‘a yollar. Bluebook ise Amerikan kaynaklarını düzenler ve Türk mevzuatını kapsamaz. Başka ülkelerin üniversite kütüphaneleri bu boşluğu, ulusal hukuk atıf geleneklerini kullanarak kapatır.

Dolayısıyla doğru soru “APA’da kanuna nasıl atıf yapılır?” değil, “tezimde savunulabilir ve tutarlı bir mevzuat atıf düzenini nasıl kurarım?” sorusudur. Bu yazı o düzeni kuruyor: mevzuatın kendi künye ögeleri, gerçek örnekler ve karar verilmesi gereken noktalar.

Önce sorulacak soru: kim karar veriyor?

Sırasıyla üç yere bakın ve ilk yanıtı bulduğunuz yerde durun:

1. Enstitü tez yazım yönergeniz. Bazı yönergeler atıf sistemini doğrudan belirler.
2. Anabilim dalınızın kararı. Türkiye’deki birçok enstitüde atıf sistemi anabilim dalına bırakılmıştır; hukuk anabilim dallarında dipnot temelli bir sistem yaygındır.
3. Danışmanınız. Yazılı bir karar yoksa danışmanınızın tercihini yazılı olarak isteyin.

Bu sıralamanın neden böyle olduğunu iki enstitü kılavuzunu karşılaştırdığımız yazıda gösterdik: incelediğimiz iki yönerge de atıf sistemini merkezî olarak belirlemiyor, bölüme ya da anabilim dalına bırakıyor.

Hukuk tezlerinin genel yapısı ve yöntem bölümü taşımaması meselesi için sitemizdeki hukuk tezinde bölümlerin nasıl kurulduğunu anlatan yazıya bakabilirsiniz; orada karar atıflarına da kısaca değiniliyor.

Türk mevzuatının kendi künye ögeleri

Hangi sistemi seçerseniz seçin, künyede taşınması gereken bilgiler mevzuatın kendisinden gelir. mevzuat.gov.tr üzerindeki her kanun metninin başında şu blok bulunur:

• Kanunun adı
• Kanun numarası
• Kabul tarihi
• Yayımlandığı Resmî Gazete: tarih ve sayı
• Yayımlandığı Düstur: tertip, cilt, sayfa

Örnek olarak, iki kanunun bu bloğu (her ikisi de mevzuat.gov.tr’deki güncel metinden okunmuştur):

Yönetmelikler için künye daha kısadır: yönetmeliğin adı ile yayımlandığı Resmî Gazete’nin tarih ve sayısı. Örneğin Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği, 20.04.2016 tarihli ve 29690 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.

Mevzuatın kendi kullandığı atıf biçimi

En güvenilir model, mevzuatın kendisinden alınabilir. Türk mevzuat metinleri birbirine şu kalıpla atıf yapar:

“1/12/2021 tarihli ve 31676 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan [mevzuatın tam adı]”

Bu kalıp resmî metinlerin kendi standardıdır ve Türkiye’de yazılan bir tezde tek başına savunulabilir. Metin içinde kısa biçimi kullanırsınız, ilk geçişte tam künyeyi verirsiniz:

• İlk geçiş: “4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu (Resmî Gazete, 6/11/1981, Sayı 17506)…”
• Sonraki geçişler: “2547 sayılı Kanun…” ya da “Yükseköğretim Kanunu…”
• Madde göndermesi: “2547 sayılı Kanun’un 44. maddesi…”

Madde göndermelerinde mevzuatın kendi yazım geleneğini izleyin: “madde 44”, “44 üncü madde” ve “44. madde” biçimleri metinlerde birlikte görülür; birini seçip tez boyunca tutarlı kullanın.

Dipnot sistemi kullanıyorsanız

Hukuk anabilim dallarında yaygın olan dipnot temelli sistemde mevzuat ve kararlar metnin akışını bölmez; künye sayfanın altına iner. Üç pratik kural bu sistemi düzenli tutar.

Birincisi, ilk dipnot tam künyedir. Kanunun adı, numarası, kabul tarihi ve Resmî Gazete bilgisi eksiksiz verilir. Aynı kaynağa sonraki göndermelerde kısa biçim kullanılır ve hangi kısa biçimi seçtiğinizi ilk dipnotun sonunda parantez içinde duyurursunuz — örneğin “(bundan sonra: Yükseköğretim Kanunu)”.

İkincisi, kısa gönderme biçimini sabitleyin. Türkçe hukuk yazımında aynı kaynağa tekrar göndermek için farklı gelenekler kullanılır; hangisini seçerseniz seçin tez boyunca değiştirmeyin ve okuyucunun bir önceki dipnota bakmak zorunda kalmayacağı kadar açık tutun.

Üçüncüsü, mevzuatı ve kararları kaynakçadan ayırın. Dipnot sisteminde tezin sonunda genellikle üç ayrı liste bulunur: kaynakça, mevzuat listesi ve kararlar listesi. Mevzuat listesi numara sırasına, kararlar listesi mahkeme ve tarih sırasına göre dizilir. Bu ayrım, jürinin hangi hükümlere dayandığınızı tek bakışta görmesini sağlar.

Yazar-tarih sistemine uyarlama

Anabilim dalınız yazar-tarih (APA benzeri) bir sistem istiyorsa, mevzuatı kurum yazarlı bir kaynak gibi ele almak yaygın ve savunulabilir bir çözümdür. Metin içinde:

(Yükseköğretim Kanunu, 1981, m. 44)  ·  Yükseköğretim Kanunu (1981), 44. maddesinde…

Kaynakçada ise kanunun adı, yılı ve tam künyesi verilir; erişilebilir bir bağlantı ekleyebilirsiniz. Burada iki karar noktası vardır ve ikisini de tez boyunca sabitlemelisiniz:

1. Hangi yıl? Kabul yılı mı, Resmî Gazete yılı mı? Çoğu durumda ikisi aynı ya da bir gün farklıdır, ama değişiklik görmüş kanunlarda ayrışabilir. Bir tanesini seçin ve yöntem ya da kısaltmalar bölümünde hangisini kullandığınızı yazın.
2. Hangi metin? Kanunun ilk hâli mi, değişikliklerin işlendiği güncel metin mi? Güncel metni kullanıyorsanız erişim tarihini yazın, çünkü mevzuat değişir ve okuduğunuz hâl kalıcı değildir.

İkinci nokta en çok atlanandır ve tezi en hızlı eskiten şeydir. Bir kanun hükmünü aktarırken maddenin sonundaki değişiklik parantezini de okuyun: hükmün hangi tarihli ve numaralı düzenlemeyle değiştirildiği orada yazar. Bir sayının ya da hükmün nasıl doğrulanacağı konusunda sitemizde ayrıca tezinizdeki bir sayıyı veya mevzuat hükmünü doğrulama rehberi var.

Mahkeme kararına atıf

Bir mahkeme kararının künyesi şu ögelerden oluşur:

• Mahkeme ve daire adı (örneğin: Yargıtay 5. Hukuk Dairesi)
• Esas numarası (E. YYYY/NNNN)
• Karar numarası (K. YYYY/NNNN)
• Karar tarihi
• Yayımlandığı yer (Resmî Gazete’de yayımlandıysa tarihi ve sayısı; değilse erişilen kaynak ve erişim tarihi)

Her ögeyi, önünüzde açık olan karar metninden okuyarak yazın. Esas ve karar numaralarını hatırlayarak ya da başka bir çalışmadan aktararak yazmayın: gerçek bir karara ait olmayan bir numara çifti, karar gerçek olsa bile uydurma bir atıftır ve alanın içinden bir jüri üyesi bunu kontrol eder.

Bu yazı bilinçli olarak hiçbir esas ve karar numarası vermiyor. Nedenini açıkça yazalım: Yargıtay Karar Arama sistemine bu yazının hazırlandığı sırada erişilememiş, Resmî Gazete’de yayımlanan karar metinleri ise metin katmanı bulunmayan taranmış görüntüler hâlinde bulunmuştur. Doğrulayamadığımız bir numarayı örnek diye yazmak, tam olarak kaçınmanızı söylediğimiz hatayı yapmak olurdu.

Doğrulayabildiğimiz şey şudur: Resmî Gazete’nin 4 Eylül 2026 tarihli ve 33360 sayılı nüshası, Yargı Bölümü’nde bir Yargıtay 5. Hukuk Dairesi kararı yayımlamıştır; 3 Eylül 2026 tarihli nüshada ise Yargıtay 2. ve 7. Hukuk Dairelerine ait kararlar yer almıştır. Resmî Gazete’de yayımlanmış bir karara atıf yaparken bu iki bilgi — tarih ve sayı — künyenin en kalıcı parçasıdır, çünkü Resmî Gazete arşivi değişmez.

Şablon

Dipnot sisteminde: [Mahkeme ve daire], E. [yıl/no], K. [yıl/no], T. [gg.aa.yyyy] ([yayımlandığı yer ya da erişim bilgisi]).

Yazar-tarih sisteminde: metin içinde ([Mahkeme ve daire], [karar yılı]); kaynakçada aynı ögeler tam olarak verilir.

Nereden alacaksınız?

Bir kaynağa erişemiyorsanız o kaynağa atıf yapmayın. Erişim sorunları geçicidir; uydurulmuş bir künye tezde kalıcıdır.

Tezinizde bir kez karar verip sabitleyecekleriniz

1. Dipnot mu, yazar-tarih mi? (Anabilim dalınızın kararı.)
2. Yıl olarak kabul yılı mı, Resmî Gazete yılı mı?
3. Güncel metin mi, yürürlük tarihindeki metin mi? Güncel metinde erişim tarihi yazılacak mı?
4. Madde göndermesinin yazımı: “m. 44” mü, “44. madde” mi?
5. Kısaltmalar: “RG” mi “Resmî Gazete” mi; kısaltma kullanılacaksa Kısaltmalar Dizini’ne eklendi mi?

Bu beş kararı tezin başında verin ve bir yere yazın. Mevzuat atıflarındaki tutarsızlıkların çoğu bilgisizlikten değil, tez boyunca kararın unutulmasından doğar.

En sık yapılan altı hata

1. APA’nın Türk mevzuatı için bir şablonu olduğunu varsaymak. Yoktur; APA hukuk materyallerinde Bluebook’a yollar, Bluebook ise Türk kaynaklarını kapsamaz.
2. Esas ve karar numarasını doğrulamadan yazmak. Karar gerçek olsa bile yanlış numara uydurma bir atıftır.
3. Mülga (yürürlükten kalkmış) bir hükmü yürürlükteymiş gibi aktarmak. Maddenin sonundaki değişiklik ve mülga bilgilerini okuyun.
4. Resmî Gazete tarih ve sayısını atlamak. Künyenin en kalıcı ve en kolay doğrulanabilir parçasıdır.
5. Erişim tarihini yazmamak. Güncel metin kullanıyorsanız hangi tarihte okuduğunuzu yazın; mevzuat değişir.
6. Aynı tezde iki farklı atıf düzeni kullanmak. Genellikle bölümler farklı zamanlarda yazıldığı için olur ve son okumada yakalanmalıdır.

Teslimden önce yedi maddelik kontrol

• Her mevzuat atıfında ad, numara ve Resmî Gazete tarih-sayısı var mı?
• Aktardığınız her hükmün güncel metni kontrol edildi mi?
• Mülga ya da değiştirilmiş hükümler işaretlendi mi?
• Her karar künyesinin ögeleri karar metninden okundu mu?
• Erişim tarihleri yazıldı mı?
• Beş karar (sistem, yıl, metin, madde yazımı, kısaltma) tez boyunca tutarlı mı?
• Kısaltmalar Dizini mevzuat kısaltmalarını içeriyor mu?

Künyeler tamam, metin ilerlemiyorsa

Mevzuat atıfları doğru kurulduğunda geri kalan iş, hükümleri kendi argümanınıza bağlamaktır. Tesify ile tezinizin bölümlerini kaynak düzeni hazır bir yapıda yazmaya başlayabilirsiniz — akış hazır gelir, hukuki değerlendirme ve kaynak seçimi baştan sona sizin kalır. Metin içi atıfın genel kuralları için APA 7 metin içi atıf rehberimize, künye düzeni için Türkçe kaynaklar için APA 7 kaynakça rehberimize bakın.

Sık sorulan sorular

APA 7’de kanuna nasıl atıf yapılır?

APA, hukuk materyalleri için kendi kurallarını koymaz ve Amerikan hukuk atıf kılavuzuna yollar; o kılavuz da Türk mevzuatını kapsamaz. Bu yüzden Türkiye’de mevzuat atıfı, enstitü yönergesi ve anabilim dalı kararı doğrultusunda, mevzuatın kendi künye ögeleriyle kurulur.

Kaynakçaya kanunları yazmalı mıyım?

Anabilim dalınızın sistemine bağlı. Dipnot temelli sistemlerde mevzuat çoğu zaman ayrı bir “Mevzuat” listesinde toplanır; yazar-tarih sisteminde kaynakçaya yazılır. Hangi yolu seçerseniz seçin tez boyunca tek bir düzen kullanın.

Kanun maddesine metin içinde nasıl gönderme yaparım?

Kanunu tanıttıktan sonra kısa adıyla ve madde numarasıyla: “2547 sayılı Kanun’un 44. maddesi”. Madde yazım biçimini bir kez seçip tutarlı kullanın.

Yürürlükten kalkmış bir hükme atıf yapabilir miyim?

Evet, tarihsel bir karşılaştırma yapıyorsanız gereklidir bile. Ancak mülga olduğunu ve hangi düzenlemeyle kaldırıldığını açıkça yazın.

Yargıtay kararının esas ve karar numarasını nereden alırım?

Kararın kendi metninden. İlgili yüksek mahkemenin karar arama sistemine ya da kararın yayımlandığı Resmî Gazete nüshasına erişin; erişemediğiniz bir karara atıf yapmayın.

Erişim tarihi yazmak zorunda mıyım?

Güncel metin kullanıyorsanız evet. Mevzuat metinleri değişir; erişim tarihi, okuduğunuz hâlin hangi ana ait olduğunu sabitler.

Yönetmelik künyesi kanundan farklı mı?

Daha kısadır: yönetmeliğin tam adı ile yayımlandığı Resmî Gazete’nin tarih ve sayısı. Kanunlardaki kabul tarihi ve Düstur bilgisi yönetmeliklerde bulunmaz.

Mevzuat kısaltması kullanabilir miyim?

Kullanabilirsiniz. İlk geçişte tam adı verip kısaltmayı tanıtın ve Kısaltmalar Dizini’ne ekleyin. Aynı kısaltmayı iki farklı düzenleme için kullanmayın.

Uluslararası sözleşmelere aynı kuralla mı atıf yapılır?

Mantık aynıdır, ögeler değişir: sözleşmenin adı, imza tarihi ve yeri, Türkiye bakımından onay kanunu ve Resmî Gazete künyesi. Onaylanma bilgisi olmadan verilen bir sözleşme atıfı, o metnin iç hukuktaki durumunu göstermez.

Hukuk dışı bir alanda tez yazıyorum, bu kurallar bana da geçerli mi?

Evet. Eğitim, sağlık, işletme ve mühendislik tezlerinde de yönetmelik ve tebliğ atıfı sık yapılır. Künye ögeleri aynıdır; değişen yalnızca bu kaynakların tezinizde ne kadar yer tuttuğudur.

Mevzuat metnini olduğu gibi alıntılamalı mıyım, kendi cümlemle mi anlatmalıyım?

Hükmün lafzı tartışmanızın konusuysa doğrudan alıntı yapın ve madde numarasını verin. Hükmü yalnızca arka plan olarak kullanıyorsanız kendi cümlenizle özetleyin ve yine madde göndermesi yapın. Uzun mevzuat metinlerini gerekmedikçe blok hâlinde aktarmak, tezin kendi argümanını görünmez kılar.